Beeld om in te schuilen

Yvonne van Galen schreef een boek over haar ervaringen met seksueel misbruik in haar jeugd, haar verslaving en hoe zij die overwon. Een ongewoon en confronterend boek, geschreven in een mengeling van poëzie en proza. Daarvoor zocht ze iemand die illustraties kon maken. En ook al hadden we niet eerder zo’n specifieke vraag gekregen, we gingen graag voor Yvonne aan de slag.

Samengeknepen ogen met tranen

Een beetje misselijk

Yvonnes taal in Dit is mijn leven is weinig poëtisch of verhullend. Integendeel, die is uitgesproken direct. Lezen van het boek ging me niet in de koude kleren zitten. Soms voelde ik me een beetje misselijk worden. En ik wist: hier zijn de rollen omgekeerd. Want normaal gesproken geeft beeld bij poëzie je een perspectief op hoe je een tekst kunt lezen. Maar hier wil je juist een beeld om in te schuilen, voor als het even teveel wordt. Dus géén expliciete beelden, geen letterlijke plaatjes bij een woord of een zin. De illustraties werden metaforen voor confronterende ervaringen en deden indirect hun werk.

moodboard op Pinterest
Het Pinterest-bord dat ik maakte met ideeën en inspiratie, bevatte veel duisters, zwarts, zwaars. En al helemaal geen ogen die je rechtstreeks aankijken, veel te confronterend. Soms werden de beelden abstract, meer een emotie dan een voorstelling.

Inkt als medium

Ik koos uiteindelijk voor inkt als medium. Enerzijds omdat ik me erbij thuis voel. Anderzijds omdat het past bij de energie van het boek. Bij de rauwheid, de duidelijkheid, het harde contrast. Met inkt kun je spatten, zwieren en krassen. Maar ook vloeien en druipen, stempelen en smeren.

Schetsen voor Handen overal
Schetsen voor prop van tekening
Schetsen voor uitgewrongen doekje aan de lijn
Inkt is geweldig om mee te tekenen. Maar je moet het met een bepaalde flair gebruiken. Twijfel, aarzeling, voorzichtigheid, die werken niet. Je moet er vertrouwen in hebben. Overtuigd zijn. En de overtuiging komt door te schetsen, te weten hoe je het wilt laten zien.

Yvonne was een bijzondere opdrachtgever. Ze had een aantal teksten waar ze zeker een illustratie bij wilde, maar verder liet ze het aan mij om de plek van de in totaal dertig geplande illustraties te kiezen. Sommige teksten lenen zich natuurlijk beter dan andere voor een illustratie, maar je wilt de beelden ook een beetje gelijkmatig over het boek verdelen. Dat beïnvloedde wel eens de keuze voor de illustratie. En soms stond er slechts één zin op een pagina. Die ‘smeekte’ dan wel om een illustratie.

Abstracte beelden
Uiteindelijk kreeg elk van de acht delen van het boek een openingsillustratie over twee pagina’s. Abstracte beelden, gevoed door de emotie die uit de titel van het deel sprak. De overige illustraties zijn geïnspireerd door (delen van) teksten op een specifieke pagina.

Illustraties uit verschillende lagen opgebouwd

Goud, Yvonne wilde gouden illustraties. Maar dan kon het niet bij de drukker die we op het oog hadden. Bovendien is een illustratie in één kleur al snel wat weinig contrastrijk, helemaal als die kleur niet echt donker is zoals goud. We kwamen uiteindelijk uit bij een ‘goudkleurige’ oker in combinatie met zwart. Deze combinatie bood ook de mogelijkheid om richting het einde van het boek het zwart wat minder aanwezig te maken en te eindigen met de optimistische en energieke ‘goudkleur’.

Om de kleuren oker en zwart als aparte kleuren te kunnen drukken, bouwde ik de illustraties op uit verschillende tekeningen, allemaal in zwarte inkt.

Illustraties opgebouwd in lagen
Illustratie opgebouwd uit lagen
Door alle lagen in zwarte inkt te tekenen – en niet één laag in zwart en de andere in oker – hield ik controle over hoe de kleuren uitpakten. Ook witte accenten tekende ik in zwart! Ik gaf de scans pas in de opmaak een kleur. Door deze gelaagde opbouw bleven de illustraties door het hele boek heen consistent van kleur.

Verrassing!

Na het scannen van de afzonderlijke vellen, stelde ik de afbeelding samen door de lagen over elkaar te positioneren en elke laag zijn eigen kleur te geven. Een bewerkelijk proces, én niet honderd procent voorspelbaar. Want hoe de illustratie precies uitpakte, zag ik dus pas in het opmaakprogramma. Maar niets zo leuk om ook jezelf tijdens het proces te verrassen. Dat geeft een hoop energie!

Lagen krijgen een kleur in de opmaak
Soms pakte de combinatie niet lekker uit, was één van de tekeningen te overheersend in het geheel. Of juist te ielig, te simpel. Of te vlak en zonder leven. Zo maakte ik uiteindelijk van de meeste tekeningen nog wel een of meerdere nieuwe versies.

Resultaat

Benieuwd naar de uiteindelijke illustraties in het boek? Op deze pagina vind je er meer. En wil je meer weten over het bijzondere boek dat Yvonne schreef? Check dan haar website.

Beeld om in te schuilen